Η συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού για το 2026 συνεχίζει και φέτος να γίνεται κάτω από το βάρος ρευστών γεωπολιτικών και οικονομικών προκλήσεων. Παρόλα αυτά και το 2025 όπως και το 2024 συνεχίστηκε η θετική ανάπτυξη στην οικονομία με τα δημόσια οικονομικά και οι δημοσιονομικοί δείκτες να βελτιώνονται ακόμα περισσότερο .
Οι αναβαθμίσεις από όλους τους οίκους αξιολόγησης , της πιστοληπτικής ικανότητας της κυπριακής οικονομίας , συνεχίστηκαν και το 2025 η οποίες καταγράφονται ως ψήφος εμπιστοσύνης για την διαχείριση των δημόσιων οικονομικών του κράτους.
Ο πληθωρισμός το 2025 παρουσιάζει περαιτέρω μείωση σε σχέση με το 2024 φθάνοντας ακόμα και στο μηδέν τον περασμένο Σεπτέμβριο .Παρόλα αυτά αναμένεται ότι το 2025 θα κλείσει με ποσοστό κάτω του 2% .
Η ανεργία συνέχισε να μειώνεται και το 2025 και να κινείτε πλέον , κάτω από το 5% ,που θεωρείται ως το σημείο για την πλήρη απασχόληση, και σε απόλυτους αριθμούς οι άνεργοι να ανέρχονται με βάση τα στοιχεία του περασμένου Σεπτεμβρίου , στις 9500 που συνεπακόλουθα δημιουργεί θετικές συνθήκες για την ευημερία των πολιτών.
Ο ρυθμός ανάπτυξης το 2025 κινήθηκε στο 3,4% και αποτελεί ένα από τους υψηλότερους ρυθμούς στην Ευρωζώνη και συνεχίζει να συνηγορεί στο γεγονός ότι αυξάνονται οι παραγωγικές δραστηριότητες στην χώρα μας και συνεπακόλουθα τα εισοδήματα .
Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος να καταγράψει μια σημαντική μείωση που αντίστοιχα οδηγεί σε μείωση των τόκων του καταβάλλει το κράτος για δάνεια της Δημοκρατίας που συνεπακόλουθα δίνει την ευχέρεια στην κυβέρνηση για μεγαλύτερο κοινωνικό μέρισμα .
Ο τουριστικός τομέας το 2025 παρουσιάζει σημαντική άνοδο σε σχέση με το 2024 και με βάση τα στοιχεία για το πρώτο δεκάμηνο οι αφίξεις από τον τουρισμό σημειώνουν αύξηση 10,3% από το 2024 και σε σύγκριση με την προηγούμενη τριετία μια αύξηση της τάξης του 41% .Ενώ η συνεισφορά του στο ΑΕΠ έφθασε το 2025 στο 14% .
Παρόλα αυτά θεωρούμε ότι η ανάπτυξη ποιοτικών μορφών τουρισμού όπως ο συνεδριακός, περιβαλλοντικός ,ο θρησκευτικός και ο αθλητικός θα έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχει προσέλκυση ποιοτικού τουρισμού υψηλών εισοδημάτων με παράλληλη επέκταση της τουριστικής περιόδου και στους 12 μήνες του έτους .
Ο κατασκευαστικός τομέας το 2025 συνεχίζει να διανύει ακόμα μια δυναμική χρονιά με έντονη δραστηριότητα , παρόλα αυτά το 2025 χαρακτηρίζεται από αυξημένα κόστη, με τις τιμές κατασκευής κατοικίας να κυμαίνονται περίπου στα €1700-€2500/τ.μ. (χωρίς το οικόπεδο).
Ο τομέας γενικά κινείται και το 2025 σε ανοδική τροχιά, με τις τιμές να αυξάνονται, ωθούμενες κυρίως από το κόστος των υλικών, ενώ η ζήτηση παραμένει, παρά την αύξηση του κόστους.
Είναι γεγονός ότι ο τουριστικός με τις υπηρεσίες και κατασκευαστικός τομέας αποτελούν την ατμομηχανή της οικονομίας μας ,παρόλα αυτά θεωρούμε ότι θα πρέπει να γίνει αναδιαμόρφωση του αναπτυξιακού μας μοντέλου .
Αναμφίβολα δεν αναμένουμε από την μια στιγμή στην άλλη ριζικές αλλαγές στο αναπτυξιακό μας μοντέλο αλλά θεωρούμε ότι μέσα από την απορρόφηση κοντυλιών από το σχέδιο Ανάκαμψης και ανθεκτικότητας έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε μια ανθεκτική οικονομία προσανατολισμένη στην πράσινη και ψηφιακή ανάπτυξη , ώστε η κυπριακή οικονομία να επεκταθεί και σε νέους καινοτόμους και υψηλής τεχνολογίας τομείς.
Τέλος, σημαντικός παράγοντας στην ποιοτική ανάπτυξη είναι και η ανθρωποκεντρική μορφή που πρέπει να χαρακτηρίζει την οικονομική πολιτική του κράτους. Οι πόροι πρέπει να έχουν κατά το δυνατόν ομοιόμορφη κατανομή στους πολίτες είτε άμεσα είτε έμμεσα. Αυτό θα μειώσει την φτωχοποίηση ομάδων του πληθυσμού και θα συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Η ΕΔΕΚ με σοβαρότητα από την πρώτη στιγμή , κατάθεσε στην Κυβέρνηση , στον υπουργό οικονομικών αλλά και σε άλλα υπουργεία , σειρά προτάσεων για διατήρηση της κοινωνικής συνοχής καλύπτοντας ολόκληρο το φάσμα της οικονομίας , αναπτυξιακό ,κοινωνικό και εργασιακό .Προτάσεις για την στεγαστική κρίση ,προτάσεις για την αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή ,προτάσεις για το μεταναστευτικό , προτάσεις για την φορολογική μεταρρύθμιση .
Χαιρετίζουμε το γεγονός ότι αυτές οι προτάσεις μας ενσωματώθηκαν στις δράσεις της κυβέρνησης και πολλές από αυτές έχουν εξαγγελθεί από τον πρόεδρο της δημοκρατίας , όπως πρόσφατα η απόφαση για την ανέγερση κατοικιών και την παραχώρηση τους σε προσιτό ενοίκιο σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού .
Για ακόμα μία χρονιά ο προϋπολογισμός του κράτους έχει να διαχειριστεί το πρόβλημα των ανελαστικών δαπανών που ένα μεγάλο μέρος του είναι το κρατικό μισθολόγιο του οποίου η δαπάνη περιορίζει σημαντικά τα κοντύλια για την ανάπτυξη .
Εκφράζομε την ανησυχία μας λόγο του ρευστού γεωπολιτικού περιβάλλοντος , για την διόγκωση του σε πραγματικούς αριθμούς ασχέτως αν σε ποσοστό σε σχέση με το ΑΕΠ παραμένει σε διαχειρίσιμα επίπεδα .
Παρόλα αυτά θεωρούμε θετικό το γεγονός ότι στον προϋπολογισμό του 2026 οι αναπτυξιακές δαπάνες αυξάνονται περαιτέρω σε σχέση με το 2025 .
Δυστυχώς σημαντικά αναπτυξιακά έργα έχουν πέσει θύμα κακής διαχείρισης , τόσο του τρόπου εκπόνησης των συμβολαίων προσφοροδότησης ,όσο και της γάγγραινας της διαπλοκής και την διασπάθιση δημόσιου πλούτου , πράγμα που οδήγησε την κυβέρνηση να ακυρώσει τις διαδικασίες .
Λυπούμε να παρατηρήσω ότι κάποιοι συνάδελφοι αντί να κάνουν κριτική σε αυτούς που εκπόνησαν και υπόγραψαν τέτοια συμβόλαια , ,έρχονται να κάνουν έντονη κριτική της σημερινής κυβέρνησης γιατί έχει διακόψει αυτά τα αμαρτωλά συμβόλαια που κληρονόμησε .
Αναμφίβολα η εποικοδομητική κριτική είναι μέρος ενός παραγωγικού πολιτικού λόγου που οδηγεί σε έλεγχο των κυβερνώντων από την αντιπολίτευση .
Αλλά να ακούω τις τελευταίες μέρες μια στείρα αντιπολίτευση λες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι πολίτες τα δημιούργησε αυτή η κυβέρνηση νομίζω ότι δεν συμβάλλεται στην ανάταση του καταρρακωμένου κύρους της πολιτικής ζωής του τόπου .
Εμείς ως ΕΔΕΚ εδώ και χρόνια προειδοποιούσαμε για όλες αυτές τις στρεβλώσεις που επικρατούσαν στην ανάπτυξη και στην οικονομία αλλά και για την πάταξη της διαφθοράς που οδήγησε σε αλλεπάλληλα σκάνδαλα και διασπάθισή δημόσιου πλούτου .Παράλληλα με αυτά και ο τραπεζικός τομέας έχει καταστεί πηγή μεγιστοποίησης των κοινωνικών προβλημάτων.
Πέραν από την ασυδοσία την οποία επέδειξε στο παρελθόν ,δυστυχώς με πολιτική κάλυψη και την ανοχή των εποπτικών αρχών συνεχίζει και στη σημερινή κρίσιμη περίοδο να επιδεικνύει κοινωνική αναλγησία υπό την κάλυψη των εταιρειών διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων και περιουσιακών στοιχείων των δανειοληπτών.
Οι εκποιήσεις περιουσιών ,συνεχίζονται , οι πολίτες χάνουν τις κατοικίες τους , μεγάλος αριθμός ακινήτων εκποιείται σε εξευτελιστικές τιμές σε σχέση με τις απαιτήσεις που ζητούνται από τους δανειολήπτες .Οι αετονύχιδες καραδοκούν και γνωρίζουν εκ τον προτέρων τα φιλέτα που θα πωληθούν , τα οποία και αγοράζουν σε ιδιαίτερα προνομιακές τιμές . Εταιρείες ξένων συμφερόντων αγοράζουν ανεξέλεγκτα παραγωγικές επιχειρήσεις και ανίκητα με αποτέλεσμα εθνικός πλούτος να διοχετεύεται στο εξωτερικό με ανησυχητικές προεκτάσεις .
Όλα αυτά λοιπόν κυρίες και κύριοι συνάδελφοι συνεπακόλουθα οδηγούν τους πολίτες σε αγανάκτηση και πολλές φορές σε ακρότητες .
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι και για μένα είναι σήμερα η τελευταία φόρα που λαμβάνω μέρος σε συζήτηση στην Βουλή για τους προϋπολογισμούς του κράτους ως εκ τούτου επιτρέψετε μου να καταθέσω κάποιες γενικότερες σκέψεις .Αναμφίβολα όπως για όλους μας η αγωνία για το αύριο είναι μεγάλη .Φοβάμαι λέει ο ποιητής ,όλα αυτά που θα γίνουν για μένα χωρίς εμένα .Φοβάμαι για το αποτέλεσμα που θα έχουν οι επερχόμενες βουλευτικές εκλογές και την νέα σύνθεση του Σώματος .
Δυστυχώς παρόλες τις κατά καιρούς δηλώσεις των πολιτικών κομμάτων ότι έχουν πάρει τα μηνύματα από προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις εντούτοις αυτές μένουν κενού περιεχομένου αφού η έλλειψη πολιτικής συνεννόησης για επίλυση των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι πολίτες , οδηγεί τους σε ακραίες συμπεριφορές .
Η έξαρση των ακραίων και λαϊκίστικων κινημάτων αποτελεί ένα από τα πλέον ανησυχητικά φαινόμενα της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας όχι μόνο στην Κύπρο αλλά σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο και συνδέεται άρρηκτα με βαθιές κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές μεταβολές.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν αναμφίβολα οι οικονομικές ανισότητες και η γενικευμένη ανασφάλεια που βιώνουν μεγάλα τμήματα του πληθυσμού .
Οι οικονομική κρίση, η ανεργία και η υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου που έχουν βιώσει οι πολίτες μας, καλλιεργούν συναισθήματα απογοήτευσης και ματαίωσης, τα οποία τα λαϊκίστικα κινήματα αξιοποιούν προβάλλοντας υπεραπλουστευμένες και ακραίες λύσεις .
Παράλληλα η κ΄ριση εμπιστοσύνης προς τους δημοκρατικούς θεσμούς και τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα ενισχύει την πολιτική αποστασιοποίηση των πολιτών .
Πρέπει να κατανοήσουμε αγαπητοί συνάδελφοι , ότι υπάρχει η αντίληψη στους πολίτες , ότι οι πολιτικές ηγεσίες λειτουργούν αποκομμένες από τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας , με αποτέλεσμα να τους οδηγεί στην αναζήτηση εναλλακτικών μορφών πολιτικής έκφρασης , οι οποίες συχνά λαμβάνουναυτό τον ακραίο χαρακτήρα .
Επιπλέον ,το μεταναστευτικό ζήτημα και οι ραγδαίες πολιτισμικές αλλαγές προκαλούν φόβο και ανασφάλεια στους πολίτες .
Τα ακραία κινήματα καλλιεργούν εθνικιστικές και ξενοφοβικές αντιλήψεις , παρουσιάζοντας τον <<ΑΛΛΟ>> ως απειλή για την εθνική ταυτότητα και την κοινωνική συνοχή .Μήπως αυτό μας θυμίζει κάτι από την ιστορία του Β παγκοσμίου πολέμου?
Πέραν τούτου , τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης , συμβάλλουν στην διάδοση της παραπληροφόρησης και στην διόγκωση της πολιτικής πόλωσης , προσφέροντας πρόσφορο έδαφος για την ενίσχυση λαϊκίστικων και ακραίων λόγων .
Δυστυχώς ούτε και εδώ καταφέραμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας για να βρούμε θεσμικά μια δημοκρατικά εφαρμόσιμη λύση . Η πρόταση προς αυτή την κατεύθυνση του συνάδελφου Νίκου Τορναρίτη δεν έτυχε της απαραίτητης προσοχής με αποτέλεσμα να απορριφθεί με συνοπτικές διαδικασίες .
Ως εκ τούτου η ενδεχόμενη άνοδος , στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές , όπως καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις , των ακραίων και λαϊκίστικων κινημάτων ,δεν αποτελεί απλός πολιτική εκτροπή ,αλλά σύμπτωμα μιας ευρύτερης κρίσης αξιών και θεσμών που δυστυχώς από μόνοι , μας δημιουργήσαμε ,είτε με την πολιτική μας ατολμία , είτε με την πολιτική μας αδράνεια , είτε με την πολιτική μας ανοχή γιατί μας εξυπηρετούσε προσωπικά σαν άτομα ή σαν κόμμα , είτε τέλος , λόγο τις πολιτικής μας ανικανότητας .
Τώρα αγαπητοί συνάδελφοι ετοιμαστείτε να θερίσουμε τις θύελλες ,μετά από τους ανέμους που σπείραμε .
Η απάντηση λοιπόν και η αποτελεσματική αντιμετώπισή του προβλήματος προϋποθέτει την ανασυγκρότηση του κοινωνικού κράτους, την αποκατάσταση της θεσμικής αξιοπιστίας και, πρωτίστως, την καλλιέργεια δημοκρατικής παιδείας και κριτικής σκέψης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα μιας δημοκρατικής κοινωνίας έναντι του αυταρχισμού και της δημαγωγίας.
Η λύση και η απάντηση , αγαπητοί και αγαπητές συνάδελφοι θα πρέπει να δοθεί από όλους εσάς που θα είσαστε ξανά και του χρόνου σε αυτά τα έδρανα , με την σοφία και τον παραδειγματισμό από την ιστορία αλλά και με το όραμα μια καλύτερης και δίκαιης κοινωνίας .
Ας αφήσουμε επιτέλους τον Μακάριο , και τον Γρίβα να αναπαυτούν εν ειρήνη γιατί δεν προσφέρουν τίποτα σε ένα παραγωγικό δημοκρατικό διάλογο και ας παραδειγματιστούμε από τα λάθη και τις παραλήψεις του παρελθόντος και ας μην τα επαναλάβουμε .
Αγαπητές και αγαπητοί συνάδελφοι πριν αποχωρήσω από αυτό το βήμα ,μέσα από την τελευταία αυτή ομιλίας μου θα ήταν παράληψη μου να μην μνημονεύσω όλους εκείνους τους συνάδελφους βουλευτές ζώντες και τεθνεώτες , που με δέος και σεβασμό τους γνώρισα σε αυτό το Σώμα για πρώτη φορά το 1998 .
Πολιτικοί που σημάδεψαν ο καθένας με τον τρόπο του την σύγχρονη ιστορία αυτού του τόπου .
Πολιτικοί με λόγο ποιοτικό και που ενέπνεαν σεβασμό και κύρος , ανεξαρτήτως αν συμφωνούσες ή αν διαφωνούσες με τις πολιτικές του πεποιθήσεις .
Πολιτικοί που με σημάδεψαν και με έκαναν πιο έμπειρο και πιο συναινετικό στην πολιτική μου πορεία .
Σίγουρα Θα ήταν λάθος να αναφερθώ ονομαστικά σε κάποιους αλλά αν κάποιοι το έχετε απορία , εκεί έξω στις σκάλες βρίσκονται αναρτημένες όλες οι φωτογραφίες όσον υπηρέτησαν σε αυτό το Σώμα εκείνη την περίοδο .Ο καθένας με την δική του ιστορία που έχει γράψει . Όπως κάποτε η ιστορία θα καταγράψει και εμάς .
