Δημήτρης Παπαδημήτρης
Υποψήφιος Βουλευτής ΕΛΑΜ Πάφου
Το κοινωνικό συμβόλαιο αφορά την υπόταξη των κοινωνιών σε μια εξουσία, με αντάλλαγμα την παροχή και προστασία εννόμων και κοινωνικών αγαθών. Η ιδέα αυτή, προέκυψε από την θεώρηση ότι, οι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να αυτοκυριαρχούνται και να δρουν με γνώμονα την ηθική και την συλλογικότητα και πως υπάρχει ο κίνδυνος, στην απουσία μιας εξουσίας, να επικρατήσει ο νόμος του ισχυρού.
Στο σύστημα μας, η εξουσία αντλείται από την ψήφο, την έκφραση δηλαδή της βούλησης του λαού ανά πενταετία.
Όμως, το κοινωνικό συμβόλαιο είναι ή θα πρέπει να είναι αμφοτεροβαρές. Η κοινωνία πληρώνει φόρους, τίθεται υπό κυριαρχία και η κυβέρνηση παρέχει τα όσα περιέχει αυτό το «συμβόλαιο».
Είναι όμως ξεκάθαροι οι όροι του;
Τρανταχτή απουσία ουσιωδών όρων, παρατηρήθηκε στον προεκλογικό των προεδρικών του 2023. Η όλη προεκλογική συζήτηση όπως εκτυλίχθηκε στα διάφορα debates, εδράστηκε σε μια προσπάθεια επίρριψης ευθυνών ως προς την διατάραξη της κομματικής συνέχειας, ζημιογόνου και αχαρίστου υποψηφιότητας και αποστασίας του νυν ΠτΔ από τον ΔΗΣΥ.
Ως προς την ουσία, γενικολογίες και αοριστίες. Όμως, είχαν οι υποψήφιοι την υποχρέωση (ενδεχομένως και την ευκαιρία), να εκφράσουν ουσιαστικές θέσεις και αυτές να τεθούν στο πεδίο της κοινωνικής κρίσης και του αντιλόγου; Ουδέν πλαίσιο υφίσταται ως προς τους ίδιους και ως προς τα ΜΜΕ ώστε να εξετάσουν και να αντεξετάσουν τους υποψηφίους. Έτσι, δημιουργείται ένα καρτέλ ουδετερότητας και αοριστίας. Εάν δηλώσεις θετικά, μια πολιτική γραμμή, στοχοθεσία και μεθοδολογία επίτευξης της, ενδεχομένως να έρθεις αντιμέτωπος με εμπλεκόμενα ή διαπλεκόμενα συμφέροντα και να μην έχεις το σθένος να την υλοποιήσεις ή με την δέσμευση σου, να ικανοποιήσεις μια μερίδα της κοινωνίας και να δυσαρεστήσεις μια άλλη. Έτσι, βρίσκει πρόσφορο έδαφος η ρητορική των συνθημάτων και του στείρου (μικροκομματικού) λόγου (αποστάτες, Μακάριος – Γρίβας κλπ).
Συνεπώς, ποια η δέσμευση ενός προέδρου; Και στην περίπτωση που η δέσμευση παρέχεται με την παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου προεκλογικού προγράμματος, ποιος ο κοινωνικός έλεγχος και ποια η επίπτωση σε περίπτωση μη τήρησης του;
Εδώ λοιπόν, προκύπτει η ανάγκη θεσμοθέτησης ανακλητού και δημοψηφισμάτων. Η κοινωνία να μπορεί να ανακαλεί τον αντιπρόσωπο της και να αποφασίζει για καίρια και δημοσίου συμφέροντος ζητήματα. Μα δεν θα οδηγηθούμε σε αστάθεια; Η απάντηση είναι όχι. Ο κόσμος θα αποκτήσει κουλτούρα, συνείδηση και ικανότητα ως προς την έρευνα, την κριτική σκέψη και εν τέλει, την συμμετοχή. Μα δεν θα θεμελιωθεί, μια πολιτική προπαγάνδας ώστε ο κόσμος μέσα από τοξικές προσλαμβάνουσες, να είναι ανεκτικός στην εκάστοτε ανεπαρκή ή σφάλλουσα ως προς την διασφάλιση των κοινωνικών συμφερόντων εξουσία; Η απάντηση είναι όχι. Θα θεσμοθετήσουμε την λειτουργία των ΜΜΕ, ώστε να μην παρελαύνουν οι ίδιοι, οι κομματικοί με τον εσκεμμένα ανούσιο τους λόγο και την διασκέδαση των ανησυχιών του κόσμου.
Φανταστείτε ότι το επιχείρημα του Φειδία ότι δεν ξέρει τίποτε αλλά θα μάθει, υπερίσχυε κατ’ ουσίαν του κομματικού λόγου ο οποίος απείχε από την ουσιαστική προσέγγιση των ζητημάτων. Έτσι λοιπόν, θα προβάλλονται από τα ΜΜΕ εμπειρογνώμονες, πολιτικοί αναλυτές, σύγχρονοι πολιτικοί φιλόσοφοι, τεχνοκράτες όπου το ζήτημα που προκύπτει εμπεριέχει τεχνικά ζητήματα και θα γίνονται debates τεχνοκρατών και επιστημόνων όπου διίστανται οι απόψεις, για την εξακρίβωση της αλήθειας και του ωφελίμου.
Ναι αλλά, αν το ερώτημα που τίθεται σε δημοψήφισμα, τεχνηέντως δεν περιέχει την αντικειμενικά ωφέλιμη λύση; Η απάντηση είναι η δημιουργία πλατφόρμας δημοσίου διαλόγου όπως την ονομάζω, για την εξασφάλιση της πολυφωνίας, όπου θα τίθενται ερωτήματα από τους πολίτες και η φέρουσα τις περισσότερες διαδικτυακούς ψήφους επιλογή, θα συμπεριλαμβάνεται (με το κυβερνητικό ερώτημα/τα) στο δημοψήφισμα, το οποίο θα γίνεται επίσης διαδικτυακά.
Είναι καιρός για μια εποχή νέου διαφωτισμού. Μια εποχή κοινωνικής ισχύος, αξιοπρέπειας και μακριά από την παθητικότητα και την μιζέρια των επιχειρημάτων τύπου, «φταίνε οι πολιτικοί, όλοι είναι το ίδιο». Αφού δεν πιστεύεις ότι αυτοί είναι οι πεφωτισμένοι που σε εξουσιάζουν και ικανοί να εξασφαλίσουν το συλλογικό συμφέρον και την εξέλιξη, σου προτείνω να αποκτήσεις εσύ την εξουσία και να ελέγχεις τον αντιπρόσωπο σου.
Άρα η λύση είναι το κόμμα του Φειδία, της Άμεσης Δημοκρατίας;
Παρακολούθησα το βίντεο ανακήρυξης του κόμματος του, το οποίο πραγματοποιήθηκε υπό την μορφή παρουσίασης και ερωτοαπαντήσεων. Ουδέν περιεχόμενο δόθηκε. Ουδεμία απάντηση, ουδεμία φιλοσοφία πίσω από αυτό το εγχείρημα. Το ίδιο και σε γνωστό podcast όπου παρουσιάστηκε μετά την ανακήρυξη.
Επίσης, η απάντηση του ως προς το ιδεολογικό περιεχόμενο του κόμματος αλλά και το γνωσιακό και ιδεολογικό υπόβαθρο του ιδίου, είναι ότι, ο κόσμος θα δώσει το περιεχόμενο και την φιλοσοφία. Όμως αυτό είναι που θέλουμε; Ο αντιπρόσωπος μας δεν πρέπει να είναι σε θέση να προτείνει, να εμπνεύσει, να εκτελέσει την λαϊκή βούληση; Αν θα είναι απλά ένας μεσάζων, να καταργήσουμε την πολιτικό σύστημα, να είναι απρόσωπο και να δίνονται εντολές μέσω μιας πλατφόρμας, μόνο που θα ψάχνουμε το ποιος θα τις εκτελέσει. Ο αντιπρόσωπος, πρέπει να έχει ενσυναίσθηση, ικανότητα και κρίση.
Το σύστημα, όπως το περιγράφω και επιχειρώ να δώσω περιεχόμενο στην έννοια του κοινωνικού ελέγχου και της γνήσιας δημοκρατίας, του καθεστώτος δηλαδή του πολίτη ως τέτοιου και όχι ως ιδιώτη, πρόκειται για την μεγαλύτερη κοινωνική κατάκτηση, σε περίπτωση επιτυχίας, στην σύγχρονη ιστορία τουλάχιστον.
Συνεπώς, δεν προσφέρουν τα φανταχτερά βιντεάκια ένα σύστημα δημοκρατίας, ούτε το δεν ξέρω και θα δούμε. Η αλλαγή θα επέλθει μέσα από προτάσεις οι οποίες προσδίδουν περιεχόμενο στις έννοιες.
